Cykl: Bolesław II # 2: Szczodry

16 grudnia 2025

3 Mins Read

248 Views

Wielka polityka i głód korony czyli Szczodry Elżbiety Cherezińskiej.

Czy wspominałam już, że uwielbiam powieści Elżbiety Cherezińskiej? ;) Tak, wiem – powtarzam się niemiłosiernie, ale trudno nie zachwycać się tym, jak autorka ożywia historię i każe spojrzeć na znane postacie zupełnie inaczej. I w tym miejscu na scenę wkracza Szczodry, który przypomina, że za wielką koroną bardzo często stoi jeszcze większa cena – i nie każdy jest gotów ją zapłacić.

Bolesław i biskup Krakowa – Stanisław.

Księcia Bolesława już zwą „twórcą kniaziów”, choć on sam nie ma nawet trzydziestu lat. Gdy po raz kolejny wymawia posłuszeństwo królowi Niemiec, nie pozostawia Henrykowi wyboru: na Polskę nadciąga cała cesarska potęga. Bolesław kryje jednak coś w zanadrzu i wielka wojna wybuchnie, ale nie w jego królestwie. On zaś znów stanie do rozgrywek w ościennych państwach, wpływając na los Rusi, Czech i Węgier. Zręcznie wykorzysta spór między cesarstwem a papiestwem, sięgając po królewską koronę. Jego sukcesy przytłaczają możnych i drażnią Stanisława, biskupa Krakowa. Ożywiają duchy przeszłości i konflikty z czasów przedpiastowskich. Wokół króla rozpina się sieć spisków. Bolesław przetnie ją, nie przypuszczając, że zapłaci za to najwyższą cenę.

To król jest osnową powieści, lecz to kobiety ją tkają. Jego ciotka, księżna kijowska Gertruda. Siostra, księżna Czech Świętosława. Matka, księżna wdowa Dobroniega. I ta, której imię wiąże się z życiem. To opowieść o tym, jak więzy pokrewieństwa wynoszą Piastów i jak stają się dla nich przekleństwem.

Był najzdolniejszym i najskuteczniejszym z Piastów, a zapamiętano go głównie ze sporu z biskupem Stanisławem, który po latach błędnie nazwano konfliktem władzy świeckiej i kościelnej. Zapomniano, że to król był twórcą i największym dobrodziejem polskiego Kościoła. Od dnia, gdy z biskupa Stanisława postanowiono zrobić świętego męczennika i patrona zjednoczenia królestwa, zaczęło się wymazywanie prawdziwej historii króla. Czas mu ją przywrócić. Oto on w pełnej krasie: Szczodry.

Układów i spisków Ci u nas dostatek.

O ile w pierwszym tomie Bolesław II był jeszcze młodym, ambitnym, ale wciąż „nieopierzonym” księciem, tak w Szczodrym Elżbieta Cherezińska pokazuje nam władcę starszego, wyraźnie sprytniejszego i – co najważniejsze – naprawdę głodnego korony. Takiego, dla którego władza przestaje być marzeniem, a zaczyna być konkretnym celem.

Stąd Śmiałego dało się jeszcze czytać dość „lekko”, natomiast Szczodry tej taryfy ulgowej nam, czytelnikom, już nie oferuje. ;)

Tak, Szczodry to książka wymagająca skupienia, gdyż wątków, postaci i powiązań jest tu sporo. W zamian jednak dostajemy historię żywą, gęstą od emocji, konfliktów i napięć, które wzmagają chęć czytania dalej i zapobiegają odłożeniu książki na półkę.

Jak pisałam przy okazji pierwszego tomu, niezmiennie zachwyca mnie to, jak autorka pisze o kobietach. Nie są one ani tłem, ani historycznym rekwizytem. Gertruda, Świętosława czy Dobroniega to postacie z charakterem i realnym wpływem. Często działają zza kulis, ale ich decyzje i ambicje mają wagę, której nie sposób zignorować. To władza niewidoczna na pierwszy rzut oka, ale bardzo konkretna.

Doceniam też to, że Cherezińska nie robi z bohaterów pomników. Bolesław nie jest krystalicznym herosem, tylko człowiekiem z krwi i kości – z ambicją, gniewem, słabościami i decyzjami, które niosą konsekwencje. I właśnie dzięki temu wypada tak przekonująco.

Reasumując: czytając Szczodrego, natkniecie się na intrygi, spiski, narastający konflikt z biskupem Stanisławem i nieustanne poczucie, że historia mogła potoczyć się inaczej, niż zapamiętaliście ją z lekcji szkolnych. To lektura wymagająca, ale bardzo satysfakcjonująca – bo Elżbieta Cherezińska doskonale wie, jak sprawić, by polska historia naprawdę wciągała.

Polecam!

Cykl: Bolesław II

♦ Cykl: Bolesław II # 1: Śmiały